Γλωσσολογία
Η Γλωσσολογία είναι ο επιστημονικός κλάδος που ερευνά το φαινόμενο της ανθρώπινης γλώσσας και επικοινωνίας σε όλες του τις διαστάσεις. Περιλαμβάνει ένα ευρύτατο φάσμα κλάδων που μελετούν την γλώσσα είτε ως δομή/σύστημα είτε ως κοινωνιογλωσσική πραγματικότητα είτε ως δίαυλο για την έρευνα σχετικά με τις γνωσιακές αρχές της γλώσσας ως σύστημα. Η γλωσσολογική έρευνα περιλαμβάνει ποικίλες εκφάνσεις του γλωσσικού φαινομένου, όπως η μελέτη των αρχαίων γλωσσών και την εξέλιξή τους μέχρι σήμερα όσο και η έρευνα στα σύγχρονα γλωσσικά δεδομένα για να αναδειχθούν συστηματικότητες στη χρήση της γλώσσας από τους ομιλητές/ομιλήτριες αλλά και για να αναπτυχθούν ηλεκτρονικές εφαρμογές όπως η αναγνώριση φωνής, η αυτόματη μετάφραση και πολλές άλλες.
Τα μέλη ΔΕΠ της Ειδίκευσης Γλωσσολογίας καλύπτουν ένα μεγάλο μέρος των γνωστικών αντικειμένων της Γλωσσολογίας, τόσο με την διδακτική τους όσο και με την ερευνητική τους δραστηριότητα.
Σε προπτυχιακό και μεταπτυχιακό επίπεδο διδάσκονται ποικίλες πλευρές του φαινομένου της γλώσσας που εμπίπτουν σε μία σειρά από αντικείμενα, όπως:
- Διαλεκτολογία (Μορφο-φωνολογία νέων ελληνικών διαλέκτων, Έρευνα πεδίου, Κοινωνιογλωσσικές προσεγγίσεις διαλεκτικού λόγου)
- Ιστορική Γλωσσολογία (Γλωσσική Αλλαγή, Ιστορία της Ελληνικής Γλώσσας)
- Κοινωνιογλωσσολογία (Διαστάσεις γλωσσικής ποικιλότητας, Κοινωνιογλωσσική ανισότητα, Γλώσσες σε επαφή, Γλώσσα και ταυτότητα)
- Λεξικογραφία (Δημιουργία γενικών και ειδικών λεξικών, Ανάπτυξη λεξικογραφικών βάσεων)
- Λεξικολογία (Ανάλυση λέξης, Σύσταση λεξικού αποθέματος, Ειδικά λεξιλόγια, Περιθωριακή γλώσσα)
- Μορφολογία (Παραγωγή, Σύνθεση, Κλίση, Συγκριτική, Διαχρονική)
- Πραγματολογία και Ανάλυση Λόγου (Νόημα και υπονόημα, Γλωσσικές πράξεις, Συνομιλιακή οργάνωση, Είδη λόγου)
- Σημασιολογία (Τυπική, Προτασιακή, Λεξική)
- Σύνταξη (Θεωρητική, Συγκριτική, Διαχρονική)
- Φωνητική (Αρθωτική, Εργαστηριακή) / Φωνολογία (Τεμαχιακή, Προσωδιακή)
— Μέλη ΔΕΠ Γλωσσολογίας
| Αρχάκης Αργύρης | Καθηγητής | archakis@upatras.gr | 2610969752 |
| Ρούσσου Άννα | Καθηγήτρια | aroussou@upatras.gr | 2610969771 |
| Ξυδόπουλος Γιώργος Ι. | Καθηγητής | xydo@upatras.gr | 2610997801 |
| Παπαζαχαρίου Δημήτρης | Καθηγητής | papaz@upatras.gr | 2610969766 |
| Μαρκόπουλος Θεόδωρος | Αναπληρωτής Καθηγητής | theomark@upatras.gr | 2610969763 |
| Χρήστος Βλάχος | Επίκουρος Καθηγητής | cvlachos@upatras.gr | 2610997811 |
| Κουτσούκος Νίκος | Επίκουρος Καθηγητής | nkoutsoukos@upatras.gr | 2610969779 |
— Μέλη ΕΔΙΠ Γλωσσολογίας
. Ρέθυμνο: Οκτώβριος 2016
— Ερευνητικά Προγράμματα
Η έρευνα που εκπονείται στο πλαίσιο της Ειδίκευσης Γλωσσολογίας έχει εξίσου ευρεία θεματολογία, όπως φαίνεται από την πολύπλευρη και πλούσια εμπειρία των μελών ΔΕΠ σε έρευνα, ατομική και σε συνεργασία, σε συμμετοχές σε χρηματοδοτούμενα εθνικά, ευρωπαϊκά και διεθνή ερευνητικά προγράμματα καθώς και από την πλειάδα των διδακτορικών διατριβών που εκπονούνται ή έχουν εκπονηθεί υπό την επίβλεψη μελών ΔΕΠ της Ειδίκευσης Γλωσσολογίας. Επιπλέον, στην Ειδίκευση λειτουργεί με μεγάλη επιτυχία εδώ και είκοσι περίπου χρόνια το Εργαστήριο Νεοελληνικών Διαλέκτων, ενώ μέλη και φοιτητές της Ειδίκευσης έχουν διοργανώσει και πλήθος διεθνών συνεδρίων.
— Εργαστήρια
Εργαστήριο Νεοελληνικών Διαλέκτων
Το Εργαστήριο Νεοελληνικών Διαλέκτων (ΕΝΔΙ) του Τμήματος Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών ιδρύθηκε το 2000 από την Ομότιμη Καθηγήτρια Αγγελική Ράλλη (η οποία διετέλεσε και Διευθύντρια του ΕΝΔΙ από την ίδρυσή του έως και τον Αύγουστο 2019). Η ομάδα του Εργαστηρίου διαθέτει πλούσια εμπειρία στην καταγραφή και μελέτη διαλέκτων. Η μελέτη των νεοελληνικών διαλέκτων αποτελεί ουσιαστικής σημασίας προσπάθεια που στοχεύει στη διάσωση της γλωσσικής ποικιλίας και -μέσω αυτής- στη διαφύλαξη της πολιτιστικής κληρονομιάς.
Από τον Σεπτέμβριο 2019, το ΕΝΔΙ διευθύνεται από τον Καθηγητή Διαλεκτολογίας και Φωνητικής Δημήτρη Παπαζαχαρίου και πλαισιώνεται από ερευνητική ομάδα, που αποτελείται από γλωσσολόγους μέλη Δ.Ε.Π. του Πανεπιστημίου Πατρών και άλλων πανεπιστημίων, μεταδιδάκτορες, υποψήφιους διδάκτορες/υποψήφιες διδακτόρισες και μεταπτυχιακούς φοιτητές/μεταπτυχιακές φοιτήτριες.
Στεγάζεται σε ειδικά διαμορφωμένο χώρο του Τμήματος Φιλολογίας (Κτήριο 7, δυτική πτέρυγα) και περιλαμβάνει υπερσύγχρονο ηλεκτρονικό εξοπλισμό, εξειδικευμένους βιβλιογραφικούς πόρους και σπάνιο αρχειακό υλικό.
Η έρευνα που εκπονείται στο Εργαστήριο Νεοελληνικών Διαλέκτων αποτελεί την πρώτη συστηματική προσπάθεια για τη μελέτη και καταγραφή των νεοελληνικών διαλέκτων μέσα από τη δημιουργία μίας οργανωμένης βάσης δεδομένων με διαλεκτικό προφορικό υλικό. Η έρευνα που διεξάγεται ακολουθεί τις διεθνείς εξελίξεις στον τομέα της καταγραφής των γλωσσικών συστημάτων υπό εξαφάνιση και χρησιμοποιεί τα σύγχρονα τεχνολογικά μέσα για την επίτευξη αποτελεσμάτων υψηλής ποιότητας.
Το Εργαστήριο Νεοελληνικών Διαλέκτων φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν σύνδεσμο ανάμεσα στην επιστημονική κοινότητα και τις τοπικές κοινωνίες με στόχο να δραστηριοποιήσει τους τοπικούς φορείς και τις τοπικές κοινωνίες για να αναλάβουν ενεργό δράση στη διατήρηση της γλωσσικής και πολιτιστικής τους ιδιαιτερότητας.
Τα προϊόντα του Εργαστηρίου Νεοελληνικών Διαλέκτων αποτελούν σημείο αναφοράς στη σύγχρονη διαλεκτολογική μελέτη και διατίθενται στην επιστημονική κοινότητα και τους τοπικούς φορείς. Η διαλεκτική βάση δεδομένων, το τρι-διαλεκτικό ηλεκτρονικό λεξικό και ο διαλεκτικός χάρτης προσφέρουν πλούσιο υλικό για τη μελέτη των γλωσσικών ποικιλιών, αλλά και για μελέτες με ιστορικό και εθνογραφικό περιεχόμενο.
— Διοργάνωση Συνεδρίων
- First Mediterranean Morphology Meeting (MMM1). Mυτιλήνη: Σεπτέμβριος 1997
- Thermi International Summer School of Linguistics (TISSL). Mυτιλήνη: Ιούλιος 1999
- First International Conference of Modern Greek Dialects and Linguistic Theory (MGDLT 1). Πάτρα: Οκτώβριος 2000
- Ιnternational Conference of Graduate Students in Linguistics (CONSOLE). Πάτρα: Δεκέμβριος 2003
- Second International Conference of Modern Greek Dialects and Linguistic Theory (MGDLT 2). Μυτιλήνη: Οκτώβριος 2004
- Third International Conference of Modern Greek Dialects and Linguistic Theory (MGDLT 3). Λευκωσία: Ιούνιος 2007
- Sixth Mediterranean Morphology Meeting (MMM6). Ιθάκη: Σεπτέμβριος 2007
- Patras International Conference of Graduate Students in Linguistics (PICGL 1). Πάτρα: Μάρτιος 2008.
- Fourth International Conference of Modern Greek Dialects and Linguistic Theory (MGDLT 4). Χίος: Σεπτ. 2009.
- Second Patras International Conference of Graduate Students in Linguistics (PICGL 2). Πάτρα: Μάρτιος 2010
- Fifth International Conference of Modern Greek Dialects and Linguistic Theory (MGDLT 5). Πάτρα: Ιούνιος 2011
- Third Patras International Conference of Graduate Students in Linguistics (PICGL 3). Πάτρα: Μάιος 2014
- Sixth International Conference of Modern Greek Dialects and Linguistic Theory (MGDLT 6). Πάτρα: Σεπτ. 2014
- Morphological Variation and Contact. Πάτρα: Ιούνιος 2015
- ΘΑΛΗΣ: Πόντος, Καππαδοκία, Αϊβαλί: Στα χνάρια της Μικρασιατικής Ελληνικής. Πάτρα: Νοέμβριος 2015
- Forth Patras International Conference of Graduate Students in Linguistics (PICGL 4). Πάτρα: Μάιος 2016
- Seventh International Conference of Modern Greek Dialects and Linguistic Theory (MGDLT 7). Ρέθυμνο: Οκτώβριος 2016
