Στέση Αθήνη
Ομότιμοι
Γνωστ. Αντικείμενο: Νεοελληνική Φιλολογία
Ειδίκευση: Βυζ. & Νεοελληνικές Σπουδές
Βιογραφικά στοιχεία
Σπούδασα Ελληνική και Γαλλική Γλώσσα και Φιλολογία στο ΕΚΠΑ και Ελληνική Φιλολολογία (ειδίκευση ΜΝΕΣ) στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων. Έλαβα μεταπτυχιακό τίτλο Σπουδών (DÉA) στη Συγκριτική Φιλολογία από το Université de La Nouvelle Sorbonne–Paris III και το διδακτορικό μου από το Τμήμα Φιλολογίας του ΑΠΘ. Από το 2004 έχω διδάξει μαθήματα Νεοελληνικής Φιλολογίας και Συγκριτικής Φλολογίας (ιστορία των ελληνικών μεταφράσεων) σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών στο ΑΠΘ, στο Παν. Κρήτης, στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο. Υπηρετώ στο Τμήμα Φιλολογίας του Παν. Πατρών (ειδίκευση ΒΝΕΣ) από το 2005 και από το 2019 ως Αναπληρώτρια Καθηγήτρια. Έχω δώσει διαλέξεις σε άλλα ακαδημαϊκά Ιδρύματα κατόπιν προσκλήσεως ή στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus (Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, EHESS, Institut Néo-hellénique, Τμήμα Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας και Τμήμα Ελληνικής Φιλολογίας ΕΚΠΑ, Παν. Μονάχου, Ελεύθερο Πανεπιστήμιο Βερολίνου κ.α.). Έχω συμμετάσχει σε τέσσερα ερευνητικά προγράμματα.
ΕΡΕΥΝΑ
Οι κύριοι τομείς της έρευνάς μου αφορούν τη νεοελληνική γραμματεία (ποίηση, πεζογραφία, κριτική) από τις αρχές του 18ου έως το τέλος του 19ου αιώνα. Με έχουν απασχολήσει ιδιαίτερα η περίοδος των πρώτων Φαναριωτών και ο Νεοελληνικός Διαφωτισμός μέσα από την οπτική του διαλόγου με τις ευρωπαϊκές γραμματείες, σε μεγάλο βαθμό μέσω των μεταφράσεων και των πολιτισμικών μεταφορών. Στα συμφραζόμενα αυτά ανέδειξα πρόσφατα την ελληνική εμπλοκή στο δίκτυο του παράνομου γαλλικού βιβλίου κατά τη δεκαετία του 1790. Ιδιαίτερη θέση κατέχει στις δημοσιεύσεις μου η ελληνική παρουσία του Fénelon από τις αρχές του 18ου αιώνα ώς το τέλος του 19ου· υπό έκδοση βρίσκεται η πρώτη γνωστή μετάφρασης του μυθιστορήματος Les aventures de Télémaque, που εκπονήθηκε στο περιβάλλον των πρώτων Μαυροκορδάτων και διακινήθηκε σε χειρόγραφη μορφή. Η ιστορία των ελληνικών μεταφράσεων και των μεταφραστών με έχει, επίσης, απασχολήσει επανειλημμένα σε πολλές δημοσιεύσεις μου.Στην ενασχόλησή μου με τον 19ο αιώνα έχω εστιάσει σε μεταφραστές (Ν.Σ.Πίκκολος, Αλ. Παπαδιαμάντης κ.ά.) και διαμεσολαβητές (Μαρίνος Παπαδόπουλος-Βρετός κ.ά.). Παράλληλα, μέρος της ερευνητικής και συγγραφικής μου δραστηριότητας έχει διοχετευτεί στη μελέτη του Τύπου (ημερήσιου και περιοδικού). Πρόσφατα στράφηκα στο πεδίο της ταξινόμησης της γνώσης και της λογιοσύνης μέσα από τη μελέτη των βιο-εργογραφικών καταλόγων. Στο πλαίσιο των ενδιαφερόντων μου για τις ελληνογαλλικές ανταλλαγές έχω αναδείξει την επικοινωνία Στρατή Τσίρκα και René Εtiemble μέσα από αρχειακό υλικό και τις μεταφράσεις ποιημάτων των Καβάφη στα γαλλικά, που παρέμειναν άγνωστες ως σήμερα της διασπορικής συγγραφέως Gisèle Prassinos. Είμαι συγγραφέας του βιβλίου Όψεις της νεοελληνικής αφηγηματικής πεζογραφίας, 1700-1830. Ο διάλογος με τις ελληνικές και ξένες παραδόσεις στη θεωρία και την πράξη, Αθήνα, Ι.Ν.Ε./Ε.Ι.Ε., Βιβλιοθήκη των Ιδεών 7, 2010 και (μαζί με τον Γιάννη Ξούρια) του ψηφιακού εγχειριδίου Νεοελληνική Γραμματεία 1679-1830, Αθήνα, Κάλλιπος, 2015. Είμαι επιστημονική υπέυθυνη της πιλοτικής βάσης https://library.upatras.gr/digital/metadata/ που συγκεντρώνει τις μεταφράσεις προς τα ελληνικά λογοτεχνικών κειμένων, τα οποία δημοσιεύτηκαν σε περιοδικά, εφημερίδες και ανθολογίες.
ΔΙΔΑΣΚΑΛΙΑ
Έχω διδάξει σειρά μαθημάτων Νεοελληνικής Φιλολογίας στα Προγράμματα Προπτυχιακών και Μεταπτυχιακών Σπουδών του Τμήματος Φιλολογίας, στα γνωστικά αντικείμενα: Νεοελληνικός Διαφωτισμός, Ιστορία της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας, Νεοελληνική Πεζογραφία, Ιστορία και θεωρία των ελληνικών μεταφράσεων, Μεθοδολογία της έρευνας στη Νεοελληνική Φιλολογία, ελληνικός Τύπος (εφημερίδες και περιοδικά).
Υπό την εποπτεία μου έχουν εκπονηθεί δύο Διδακτορικές Διατριβές, δεκατρείς Μεταπτυχιακές Διπλωματικές Εργασίες, είκοσι πτυχιακές εργασίες και ήμουν και είμαι μέλος πολλών τριμελών συμβουλευτικών επιτροπών.
Μαθήματα
Επιλεγμένα Δημοσιεύματα
- Στέση Αθήνη 2019 “Το διαφυγόν μυθιστόρημα των πρώτων Μαυροκορδάτων. Μια υπόθεση εργασίας” Νέα Εστία, σ. 745-755
- Στέση Αθήνη 2018 “Fénelon dans la culture néo-hellénique (XVIIIe-XIXe siècles)” XVIIe Siècle, 279, σ. 285-318
- Στέση Αθήνη 2017-2018 « Ο Ν. Ι. Σαλτέλης και η μετάφραση μυθιστορημάτων» Σύγκριση/ Comparaison
- Στέση Αθήνη 2016 «“Ο Σουλτάν Μουράτ Ε΄ ή τα μυστήρια της τουρκικής δυναστείας”. Μια ανυπόγραφη παπαδιαμαντική μετάφραση», Ζητήματα Νεοελληνικής Φιλολογίας. Μετρικά, υφολογικά, κριτικά, μεταφραστικά. Πρακτικά ΙΔ΄ Διεθνούς επιστημονικής συνάντησης. Μνήμη Ξ. Α. Κοκόλη, ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη, σ. 493-507
- Στέση Αθήνη 2016 «Πολιτισμικές μεταφορές στον περιοδικό Τύπο: Οι βιογραφίες ξένων λογοτεχνών» Ελληνικότητα και ετερότητα. Πολιτισμικές διαμεσολαβήσεις και ‘εθνικός χαρακτήρας’ στον 19ο αιώνα. Πρακτικά Συμποσίου, επιμ. Άννα Ταμπάκη-Ουρανία Πολυκανδριώτη, Αθήνα, ΕΚΠΑ-ΕΙΕ/ΙΝΕ, τ. 2, σ. 125-154
- Στέση Αθήνη 2015 «H παρουσία του François de Salignac de la Motte Fénelon στη νεοελληνική παιδεία (18ος – 19ος αιώνας)», Λόγος και χρόνος στη νεοελληνική γραμματεία (18ος-19ος αιώνας). Πρακτικά Συνεδρίου προς τιμήν του Αλέξη Πολίτη, Ηράκλειο, σ. 109-142,
- Στέση Αθήνη 2014 «Η οικογένεια του Χωλού διαβόλου», Νεοελληνική λογοτεχνία και κριτική. Από το Διαφωτισμό έως σήμερα. Πρακτικά ΙΓ΄ Διεθνούς Επιστημονικής Συνάντησης, (3-6 Νοεμβρίου 2011). Μνήμη Παν. Μουλλά, Τμήμα Φιλολογίας, ΑΠΘ, Αθήνα, Σοκόλη- Κουλεδάκη, σ. 228-243
- Στέση Αθήνη 2013 « Η φαναριώτικη λυρική ποίηση και το τυπωμένο βιβλίο: 1790-τέλος 19ου αιώνα», Φαναριώτικα και αστικά στιχουργήματα στην εποχή του Νεοελληνικού Διαφωτισμού, επιστημονική επιμέλεια: Ίλια Χατζηπαναγιώτη-Sangmeister – Χαρίτων Καρανάσιος – Matthias Kappler, Χαράλαμπος Χοτζάκογλου, Πανεπιστήμιο Κύπρου (Τμήμα Βυζαντινών και Νεοελληνικών Σπουδών – Τμήμα Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών), Εταιρεία Κυπριακών Σπουδών, Ακαδημία Αθηνών (ΚΕΜΝΕ), Αθήνα, σ. 325-356
- Στέση Αθήνη 2013 «Les aventures de Télémaque: a fictional “Mirror of princes” in the entourage of the first Mavrokordatos family» "Regelwissen in der griechischen Frühen Neuzeit" 30.11.2012-14:30 - 01.12.2012, "Transfer und Überlagerung. Wissenskonfigurationen in der Zeit der griechischen homines novi im Osmanischen Reich (1641-1730)"), Freie Universität Berlin
- Στέση Αθήνη 2013 «Ο Παπαδιαμάντης μεταφραστής στα έντυπα του Βλάση Γαβριηλίδη», Πρακτικά Γ΄ Διεθνούς Συνεδρίου για τον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, (Αθήνα, 7-8 Οκτωβρίου 2011), Εταιρεία Παπαδιαμαντικών Σπουδών, Αθήνα, Δόμος, τ. 2, σ. 29-53
- Στέση Αθήνη 2010 «Η χειρόγραφη ανθολογία του Αλέξανδρου Ρίζου Δορμούση», Κονδυλοφόρος 9, σ. 35-53
- Στέση Αθήνη 2010 « N. S. Piccolos : L’épreuve du littéraire », Greek- Bulgarian Relations in the age of National Identity Formation / Relations Gréco-Bulgares à l’Ère de la Formation des Identités Nationales, P. M. Kitromilides – Anna Tabaki (eds), Institute for Neohellenic Research, National Hellenic Research Foundation, Αθήνα, σ. 265-284
- Στέση Αθήνη 2009 «Στρατής Τσίρκας – René Étiemble. Ένα μικρό κεφάλαιο από την ιστορία των λογοτεχνικών ανταλλαγών», Σύγκριση/Comparaison/Comparison 20, σ. 194-221
- Στέση Αθήνη 2004 «Η περίπτωση Baltasar Gracián y Moralès», Μνήμη Άλκη Αγγέλου – Τα άφθονα σχήματα του παρελθόντος. Ζητήσεις της πολιτισμικής ιστορίας και της θεωρίας της λογοτεχνίας. Πρακτικά Ι΄ Επιστημονικής Συνάντησης (3-6 Οκτωβρίου 2002), Τμήμα Φιλολογίας, ΑΠΘ, Θεσσαλονίκη, University Studio Press, σ. 413-428
- Στέση Αθήνη 2004 « Lecture et traduction dans le milieu phanariote. Le cas de “ The Pleasures of the Imagination” de Joseph Addison», Relations Gréco-Roumaines. Interculturalité et identité nationale, P. M. Kitromilidès – Anna Tabaki (eds), IRN / FNRS, Αθήνα, σ. 113-124
- Στέση Αθήνη 2002 «Τα προεπαναστατικά φιλολογικά περιοδικά: εκδοχές διαλόγου με τις ξένες γραμματείες», Σύγκριση/Comparison/Comparaison 13, σ. 156-176
- Στέση Αθήνη 1995 «Στ. Δημητριάδης και L.-S. Mercier: Ουτοπικά Όνειρα του 18ου αιώνα», Σύγκριση/Comparison/Comparaison 6, σ. 25-40


